بسمه تعالي
دانشگاه علوم انتظامي
دانشكده علوم و فنون راهور
پايان نامه مقطع كارشناسي ارشد مديريت ترافيك
عنوان پايان نامه :
مطالعه و بررسي تطبيقي روشهاي عبور عابرين پياده شهر تهران از عرض معابر و ارائه مطمئن ترين الگو سال‌هاي 1387 و 1388
استاد راهنما :
دكتر منصورحاج حسينلو
استاد مشاور :
مهندس غلامرضا مروجي
نگارش :
سرگرد بابك امجديان
پاييز 1390
چكيده
پياده‌روي طبيعي‌ترين شكل جابجايي است و همچنين احتمال زياد بايد ايمن‌ترين و راحت ترين آن نيز باشد. با وجود اين در شهرهاي امروز ما با افزايش تردد و تعداد وسايل نقليه پياده‌روي مورد كم‌توجهي و پياده1 مورد ستم مضاعف قرار گرفته است و دامنه اين موضوع در حدي گسترش يافته كه هويت پياده به عنوان يكي از مهمترين اركان سيستم حمل و نقل شهري مخدوش و پياده فاقد جايگاهي درخور و شايسته در نظام ترافيك شده است.
بديهي است وضعيت فعلي سيستم پياده‌روي كه حاصل سالها بي‌برنامگي و بي‌توجهي نسبت به مسائل سيستم پياده‌از طرف مسئولين، برنامه‌ريزان و طراحان مي‌باشد را نمي‌توان جز از طريق يك برنامه‌ريزي جامع و هماهنگ بهبود بخشيد. اين برنامه بايد لزوماً كليه جنبه‌هاي مرتبط با برنامه‌ريزي، طراحي و مديريت سيستم را دربرگيرد و يكي از مهمترين اقدامات زيربنايي در اين راستا تدوين اصول و معيارهاي فني مربوطه و ارائه پيشنهادات كاربردي است.
در رابطه با موضوع پياده‌روي و پياده نيز با يك چنين وضعي مواجه هستيم. مطالعات و پژوهش‌هاي انجام شده در اين زمينه در داخل كشور بسيار محدود بوده و شايد از تعداد انگشتان يكدست نيز تجاوز ننمايد. از نظر قوانين و مقررات حقوقي و راهنمايي و رانندگي نيز وضعيت پياده داراي وضوح كامل نمي‌باشد و حقوق و وظايف متقابل پياده و راننده به روشني مورد بحث قرار نگرفته است.
پايان نامه حاضر، گزارش مباني اين پروژه پژوهشي – مطالعاتي است كه در آن سعي شده عناوين اصلي، روش كار و سياستها و راهبردهاي برنامه‌ريزي تسهيلات پياده‌روي معرفي شده و هدف اصلي آن بيان اصول مديريت و شناخت گزينه برتر براي استفاده در كشور عزيزمان ايران ميباشد.
روش تحقيق برپايه مطالعات تطبيقي در كشورهاي پيشرفته و نظرسنجي از مديران و افراد خبره و در نهايت عابرين پياده شهري ميباشد و براي تحليل اين داده‌ها ابتدا نتايج پرسشنامه‌ها در جداول Excel واردشده و سپس به كمك نمودارهاي آماري و نرم افزار SPSS مورد تحليل قرارگرفته‌اند
كليد واژه‌ها : عابر پياده ، گذر عرضي ، پياده رو ، سواره رو ، وسايل نقليه ، محيط زيست و حمل و نقل .
فهرست مطالب ،
چكيده2
فهرست مطالب ،3
فهرست جداول ،6
فهرست اشكال ،8
فصل اول9
” كليات پايان‌نامه”9
1-1- مقدمه10
1- 2- اهميت و ضرورت تحقيق.11
1-3- بيان مسئله11
1-4- هدف و قلمرو12
1-5- فرضيات13
1-6- روش تحقيق14
1-7- سوالات تحقيق14
1-8- تعاريف15
1-9- سازمان‌دهي پايان نامه19
فصل دوم20
” ادبيات و پيشينه تحقيق”20
2-1- مقدمه21
2-2- آئين نامه راهنمايي و رانندگي در كشور21
2-3- قوانين عام حقوقي عابر پياده در كشور22
2-4- ساير قوانين جزايي عابر پياده در كشور23
2-5- نقش تغييرات خصوصيات انساني در حمل و نقل پياده و الگوي استفاده تسهيلات پياده‌روها و پياده‌راهها با معرفي روش تحقيقات در كشورهاي مختلف24
2-6- ارتباط انساني با سيستم حمل و نقل (بر اساس آيين نامه مصوب كنوانسيون اروپا)37
2-7- مسافرين پياده در شهر41
2-8- تعيين سطح خدمات با معرفي نتايج تحقيقات در كشورهاي پيشرفته41
2-9- سرعت قدم زدن و رفتار در تقاطع‌با خيابان‌ها44
2-10- عبور عابرين پياده در تهران46
2-11- ويژگي هاي عبور عابرين شهري47
2-11- 1- گذرگاه به شيوه جزيره جان پناه51
2-11-2- گذرگاه به شيوه طرحهاي آرام سازي ترافيک51
2-11-3- گذرگاه گورخري52
2-11-4- گذرگاه پليکان52
2-11-5- گذرگاه پافن53
2-11-6- گذرگاه توکان53
2-11-7- گذرگاه منقسم53
2-11-8- گذرگاه به شيوه ساير کنترل کننده هاي چراغ دار54
2-12- متغيرهاي الگوي عبور عابرين شهري62
2-12-1- سرعت پياده‌روي62
2-12-2- مسافت پياده‌روي65
2-12-3- توليد سفرهاي پياده66
2-12-3- توزيع زماني پياده‌روي70
2-12-4- توپولوژي و پياده‌ روي71
2-12-5- روابط جريان ترافيك پياده73
فصل سوم85
” روش تحقيق”85
3-1- مقدمه86
3-2- روش تحقيق86
3-3 – مطالعه خصوصيات رفتاري و مسائل عابرين پياده93
3-4- تحليل آماري رفتار عابرين پياده شهر تهران94
3-5- تحليل رفتار عابر پياده و تست فرضيات پايان نامه109
3-6- بررسي مسائل پياده روي از ديدگاه مسئولين شهري116
فصل چهارم120
” تحليل آمار و معرفي برنامه ريزي عبور عابرين پياده شهر تهران از عرض معابر و ارائه مطمئن ترين الگوتسهيلات پياده‌روي “120
4-1- مقدمه121
4-2- معرفي فرآيند برنامه‌ريزي تسهيلات پياده‌روي و عوامل تاثيرگذار بر انتخاب الگو121
4-3- روش اجراي برنامه‌ريزي تسهيلات پياده‌روي130
4-4- طراحي معابر پياده138
4-5- خصوصيات كيفي محيط پياده‌رو140
4-6- آموزش و ايمني ترافيك پياده142
4-7- مديريت ترافيك پياده143
فصل پنجم145
” نتايج و پيشنهادات “145
5-1- مقدمه146
5-2- نتايج146
5-3- پيشنهادات148
فهرست منابع و مراجع )152
پيوست پايان نامه،155
پرسشنامه “مسائل و مشکلات پياده روي از ديدگاه مسئولين”155
پرسشنامه “مسائل و مشکلات پياده روي از ديدگاه مردم”157
فهرست جداول ،
جدول شماره 2-1 الگوي نگهداري تسهيلات پياده‌روها و پياده‌راهها در كشور سوئد28
جدول شماره 2-2 – نگهداري گذرگاههاي عابر پياده و شيبراهه‌ها29
جدول شماره 2-3- نگهداري زيرگذر و روگذر و مناطق كارگاهي30
جدول شماره 2-4- نگهداري وسايل كنترل ترافيك30
جدول 2-5- استانداردهاي طراحي براي فضاهاي پياده‌روي43
جدول 2-6- نمايش كاركرد الگوهاي تردد عابرين پياده43
جدول 2-7- مسافرين پياده كشته و مجروح شده با سن و فعاليت آنها، 46
جدول 2- 8- درصد و سرانه سفرهاي پياده در برخي از شهرهاي ايران68
جدول 2-9- – نرخ ساعتي توليد سفر پياده74
جدول 2-10- – نرخ توليد سفر پياده در دوره اوج 15 دقيقه‌اي75
جدول 2-11- عرض موانع ثابت در پياده‌روها78
جدول 12-2- سطح سرويس عابرين در پياده‌رو83
جدول 13-2- معيارهاي پيشنهادي براي سطح سرويس معابر پياده‌در شرايط كشور ايران84
جدول 3-1- فهرست مشخصات نقاط تکميل پرسشنامه (مسائل و مشکلات پياده روي)97
جدول 3-2- توزيع جمعيت نمونه بر حسب گروههاي جنسي ، شغلي، تحصيلي و جسمي99
راهنما کدهاي جدول 3-2-توزيع جمعيت نمونه بر حسب گروههاي مختلف100
جدول 3-3- نتايج نظرخواهي راجع به مشکلات عبور عابر پياده از نقاطعهاي با چراغ102
جدول 3-4- نتايج نظرخواهي راجع به علل استفاده از وسايل نقليه موتوري در سفرها103
جدول 3-5- نتايج نظرخواهي راجع به علل عدم رعايت مقررات راهنمايي و رانندگي104
جدول 3-6- نتايج نظرخواهي ميزان اهميت عوامل مؤثر در جلوگيري از پياده‌روي105
جدول 3-7- نظرخواهي از مسئولين در پاسخ سوال” آيا از نظر سازماني به مديريت سيستم پياده روي به اندازه کافي بها داده مي شود؟106
جدول 3-8- نتايج نظرخواهي از مسئولين راجع به”علل و عوامل کم توجهي مسئولين به برنامه‌ريزي و مديريت سيستم پياده روي” (بر حسب تعداد و درصد پاسخ دهندگان در نمونه)107
جدول 3-9- نتايج نظرخواهي از مسئولين در پاسخ به سوال “آيا در حال حاضر تخصيص بودجه و نيروي انساني ميان سيستم هاي سواره و پياده به تناسب انجام مي شود؟”(بر حسب تعداد و درصد پاسخ دهندگان در نمونه)107
جدول 3-10 – نتايج نظرخواهي از مسئولين راجع به “راه حلهاي بهبود وضعيت معابر پياده و تشويق مردم به پياده روي”( بر حسب تعداد و درصد پاسخ دهندگان در نمونه)108
جدول 3-11- نتايج نظرخواهي راجع به مشکلات عبور پياده از تقاطعهاي با چراغ راهنمايي (بر حسب درصد پاسخ دهندگان در نمونه)113
جدول 3-12 – نتايج نظرخواهي از مسئولين مديريت شهري راجع به “مهمترين مسائل و مشکلات معابر پياده” (بر حسب تعداد و درصد پاسخ دهندگان در نمونه)117
فهرست اشكال ،
شكل 2- 1 ، نمودار سرعت پياده‌روي برحسب چگالي80
شكل 2-2 ، رابطه تردد – فضاي حركت پياده80
شكل 2-3 ، سطوح سرويس پياده روها82
شكل 1-3 ، عدم توجه به خطوط حق تقدم عابرين پياده88
شكل 2-3 ، عدم توجه عابرين پياده به چراغ88
شكل 3-3 ، عدم توجه عابرين پياده به خطوط حق تقدم 89
شكل 4-3 ، توجه عابرين پياده به خطوط حق تقدم89
شكل 5-3 ، توجه عابرين پياده به خطوط حق تقدم90
شكل 6-3 ، توجه عابرين پياده به خطوط حق تقدم90
شكل 7-3 ، عدم توجه خودور سواري به خطوط حق تقدم عابرين پياده91
شكل 8-3 ، عدم توجه خودور سواري به خطوط حق تقدم عابرين 91
شكل 9-3 ، عدم توجه خودور سواري به خطوط حق تقدم عابرين92
شكل 10-3 ، عدم استفاده از پل عابرين پياده توسط مسافرين خطوط اتوبوسراني92
شكل 11-3 ، توقف خودروها روي خط عابر پياده و عدم توجه به حق عبور عابرين در ميدان انقلاب93
شكل شماره 4-1- فرآيند برنامه‌ريزي تسهيلات پياده‌روي با پيروي از روش برنامه‌ريزي122
شكل 4-2 – چارچوب پيشنهادي براي فرآيند برنامه‌ريزي تسهيلات پياده‌روي افراد معلول124
شكل 4-3 – نمونه فرآيند برنامه‌ريزي سيستم پياده130
فصل اول
” كليات پايان‌نامه”
1-1- مقدمه
بخش عمده‌اي از سفرهاي شهري بصورت پياده انجام مي‌شود و هر سفر شهري سواره نيز حداقل در دو انتهاي خود با سفرهاي پياده تكميل مي‌گردد. طبق برآوردهاي انجام شده در شهر تهران حدود 25 درصد از كل سطح شبكه معابر شهري اختصاص به شبكه پياده‌روي دارد. ساير تسهيلات پياده‌روي هم نسبت قابل توجهي در كل سيستم حمل و نقل شهري به خود اختصاص مي‌دهند. [1]
سيستم پياده در مقايسه با ساير سيستم‌هاي حمل و نقل شهري داراي خصوصيات و مزاياي منحصر به فردي است كه از جمله آنها مي‌توان به انعطاف‌پذيري، ارزاني، مصرف انرژي كمتر، هماهنگي با ملاحظات زيست‌محيطي و … اشاره نمود. علاوه بر اين سيستم پياده‌روي نقش مكمل در ارائه خدمات ساير سيستم‌هاي جابجايي و بخصوص حمل ونقل عمومي را ايفا مي‌كند. از سوي ديگر برخلاف ساير سيستم‌هاي ترابري كه تقاضاي سفر آنها وابسته به ساير فعاليتها است در اين سيستم سفر پياده مي‌تواند هم وسيله باشد و هم هدف. به عبارت ديگر پياده‌روي ممكن است صرفاً به خاطر خود پياده‌روي انجام شود. علاوه بر سفرهاي پياده كامل كه به منظور معين از مبدأ تا مقصد انجام مي‌گيرد بخشي از سفرهاي سواره نيز معمولاً به شكل پاره سفر نظير فاصله دو ايستگاه اتوبوس، فاصله محل پاركينگ تا مقصد و … به صورت پياده عمل مي‌شود كه اينگونه سفرهاي پياده نيز حجم قابل ملاحظه‌اي در مجموع سفرهاي شهري را به خود اختصاص مي‌دهد.
بايد توجه داشت در شكل‌گيري شهرهاي اوليه، پياده نقش اصلي را ايفا مي‌نمود زيرا مسافت پياده‌روي مطلوب، محل استقرار كاربري‌ها و نهايتاً ساختار كلي شهر را مشخص مي‌ساخت. استقرار محل كسب و كار ، محل عبادت روزانه و مناطق مسكوني در طرح‌ريزي شهرهاي قديمي بخوبي نمايانگر نقش و هويت پياده كمرنگ گرددي و اتومبيل نقش اصلي را در تعيين محل استقرار كاربريها و شكل‌گيري شبكه ارتباطي پيدا نمود. تضاد انسان و اتومبيل در شكل‌گيري شبكه ارتباطي شهرها عموماً به نفع اتومبيل و كمرنگ‌تر شدن هويت پياده بوده است به طوريكه امروز در برنامه‌ريزي شهري و حتي برنامه‌ريزي حمل و نقل شهري پياده جايگاه نسبي خود را نيز از دست داده است و سفرهاي سواره انسان در كانون توجه مديران و كارشناسان قرار گرفته و نهايتاً تخصيص امكانات و اعتبارات عمدتاً در جهت ايجاد تسهيلات براي عبور بيشتر وسايل نقليه است. نتايج نظرخواهي از مديران مناطق شهر تهران و برخي از شهرستانها كه توسط سازمان حمل و نقل و ترافيك شهر تهران صورت گرفته است و در مجلدي به همان نام چاپ و انتشار يافته است[9]،‌به وضوح نشان مي‌دهد كه عابر پياده در سازمان شهرداريها و تخصيص اعتبارات جاري آنها جايگاه متناسبي ندارد و عملاً در طرحهاي توسعه شبكه ارتباطي شهري احداث سواره‌رو و تأمين تسهيلات براي عبور انسان سواره مورد توجه بوده است و عملاً احداث پياده‌رو متناسب با حجم عبور پياده و تأمين ايمني آنها در عرض معابر بويژه در تقاطعها و پيش‌بيني محل ايمن براي محل انتظار مسافران درايستگاهها و … كمتر در طرحهاي شهري مورد توجه قرار مي‌گيرد.در كشورهاي صنعتي پيشرفته كه خود سازنده اتومبيل هستند و مالكيت وسايل نقليه به مراتب از شهرهاي ما بالاتر است به مسائل پياده توجه بيشتري مبذول شده است.
1- 2- اهميت و ضرورت تحقيق
توسعه شهرها ، استفاده از سيستم سواره را براي جابجائي در سطح شهر بويژه در فواصل طولاني اجتناب‌ناپذير ساخته است. اما با تنظيم كاربريهاي شهري به طوري كه فاصله مورد نياز براي جابجائي‌ها در حد فاصله مطلوب پياده‌روي باشد مي‌توان بخش قابل ملاحظه‌اي از سفرهاي سواره شهري را به صورت پياده انجام داد و از اين طريق با كاهش حجم سفرهاي سواره در اعتبارات توسعه شبكه ارتباطي صرفه‌جوئي كرد و با كاهش مصرف سوخت و آلودگي هوا محيط زيست را بهبود بخشيد.
آمار تصادفات پياده كه شاخص سطح سرويس و ايمني معابر پياده است به خوبي نشان مي‌دهد كه در كشورهاي در حال توسعه از جمله ايران نسبت تلفات پياده به كل تصادفات حدود 50 درصد است در حاليكه در كشورهاي صنعتي اين رقم حدود 20 درصد است. [2]
افزايش تلفات پياده در كشور ما به دليل عدم وجود يك الگوي مناسب و منطبق بر شرايط پياده‌روي، تغيير عادات مردم و موضوع عدم عبور ايمن و آسان عابرين پياده در معابر شهري و بخصوص از عرض معابر ميباشد كه اهميت تحقيق در اين مورد به عنوان ضرورتي غيرقابل انكار رخ مينمايد.
1-3- بيان مسئله
عليرغم مزاياي غيرقابل انكار و مسلم سيستم پياده هنوز موجوديت آن در كنار ساير سيستمها در كلان شهرهاي كشورمان به درستي به رسميت شناخته نشده است. شايد دليل اصلي اين كم‌توجهي محدوديت‌هاي پياده‌روي از نظر سرعت و مسافت باشد و شايد گستردگي دامنه و فراگيري آن. در هر صورت به هيچ عنوان و دليلي ناديده انگاشتن اين سيستم قابل توجيه نبوده و يقيناً ادامه اين روند نه به سود جامعه و نه در جهت بهبود سيستم حمل و نقل خواهد بود. بديهي است وضعيت فعلي سيستم پياده‌روي كه حاصل سالها بي‌برنامگي و بي‌توجهي نسبت به مسائل سيستم پياده‌از طرف مسئولين، برنامه‌ريزان و طراحان مي‌باشد را نمي‌توان جز از طريق يك برنامه‌ريزي جامع و هماهنگ بهبود بخشيد. اين برنامه بايد لزوماً كليه جنبه‌هاي مرتبط با برنامه‌ريزي، طراحي و مديريت سيستم را دربرگيرد و يكي از مهمترين اقدامات زيربنايي در اين راستا تدوين اصول و معيارهاي فني مربوطه و ارائه پيشنهادات كاربردي است.
كمبود امكانات و تسهيلات تخصيص يافته به سيستم پياده‌روي كه به هيچ روي تناسبي با جايگاه و سهم آن در حمل و نقل شهري ندارد و پائين بودن سطح عمومي آموزش و آگاهي‌هاي ترافيكي باعث شده پياده حقوق حقه خويش را پايمال يافته و گاهي خود نيز به عنوان متخلف در صحنه‌هاي مختلف ترافيكي ظاهر مي‌شود لذا در برنامه‌ريزي شهري و برنامه‌ريزي حمل و نقل شهري ضروري است امكانات پياده‌روي در معابر شهري مورد توجه خاص قرار گيرد و اينچنين است كه مطالعه و بررسي تطبيق روشهاي عبور عابرين پياده شهر تهران از عرض معابر تعريف و نياز به توصيف آن ضرورت ميابد.
1-4- هدف و قلمرو
هدف از اين پايان نامه ارائه دستورالعمل‌هاي پيشنهادي مربوط به برنامه‌ريزي، طراحي و مديريت سيستم پياده‌روي است به گونه‌اي كه بتواند به عنوان يك راهنما مورد استفاده برنامه‌ريزان، طراحان و مديران تسهيلات پياده‌روي قرار گرفته، محوري براي هماهنگي بيشتر ميان كليه عوامل ذيربط در مسائل پياده‌روي بوده و نهايتاً زمينه ارتقاء فرهنگ و تسهيلات پياده‌روي را فراهم نمايد.
در تدوين معيارهاي فني تسهيلات پياده‌روي اصول و ضوابط عام مورد توجه قرار گرفته است و مفاد آن مي‌تواند براي برنامه‌ريزان، طراحان و مديران تسهيلات پياده‌روي صرفاً نقش راهنمايي داشته باشد. بنابراين ضروري است كه در كاربرد اين ضوابط، مقتضيات محلي و موضعي هر طرح از ديدگاه فني، محيطي، اقتصادي، اجتماعي و غيره برحسب مورد و بنا به صلاحديد دست‌اندركاران اعمال شود. در اين راستا از عنوان پايان نامه مطالعاتي و تحقيقاتي “مطالعه و بررسي تطبيق روشهاي عبور عابرين پياده شهر تهران از عرض معابر و ارائه مطمئن ترين الگو ” چنين بر مي‌آيدكه طيف وسيع و گسترده‌اي ازعوامل موثر و متأثر از مسائل پياده‌روي وجود دارند و سعي بر اين بوده است كه حتي‌المقدور با توجه به امكانات موجود كليه اين عوامل به صورت سيستماتيك و جامع مورد توجه و بررسي قرار گيرند تا از اين رهگذر علاوه بر غني‌تر شدن محتوي پيشنهادات پايان نامه ، دامنه كاربردي آن‌ها نيز گسترش يابد.
1-5- فرضيات
در پايان نامه با عنوان مطالعه و بررسي تطبيقي روشهاي عبور عابرين پياده شهر تهران از عرض معابر و ارائه مطمئن ترين الگو فرضياتي با شرح ذيل در نظر گرفته شده است :
اول– عدم وجود الگوي مناسب سبب كاهش استفاده شهروندان از تسهيلات موجود در هنگام عبور از خيابان ميگردد و عبور عابرين پياده در سيستم شهري امروز اگرچه با تردد وسايل نقليه آميخته و كمرنگ شده است ولي همچنان بسيار حائز اهميت بوده و به عنوان يك راهكار مديريت مشكلات حمل و نقل و زيست محيطي شهري به آن بايد نگريست.
دوم– پيامد حضور يك روش مؤثر و كارا در سيستم عبور پياده شهري كاهش تلفات ناشي از تصادفات بوده و تعريف يك الگوي ملي و منطبق بر آداب و فرهنگ منطقه مورد مطالعه ميتواند بر كاركرد و افزايش تاثير پياده‌روي در سيستم شهري بيافزايد.
سوم– مشكلات سيستم پياده‌روي شهري در ايران ميتواند متاثر از بسياري عوامل و نه فقط تردد وسايل نقليه باشد به عنوان مثال كيفيت علائم و خط‌كشي‌ها و يا مكانيزه نمودن تقاطع‌ها ميتوانند نقش مهمي در اين خصوص داشته باشند.
چهارم – بين عبور از عرض خيابان از زيرگذر با روگذر رابطه وجود داشته و عابر پياده رفتار متفاوتي براي انتخاب خواهد داشت.
پنجم – خيابان‌هاي شهر تهران در حال حاضر داراي استاندار مناسبي جهت عبور پياده نيستند.
ششم – بين احداث پل روگذر و پله برقي با عبور ايمن عابرين پياده رابطه منطقي وجود دارد.
1-6- روش تحقيق
با توجه به گستردگي موضوع پژوهش و كثرت عوامل مؤثر در آن، اتخاذ يك روش سيستماتيك در برخورد با موضوع و پيشبرد اهداف پايان‌نامه ضروري مي‌نمايد. لذا به عنوان نخستين گام مي‌بايد روش كار مقتضي مشخص گردد.
فلسفه اصلي روش كار، تكيه بر شناسايي مسائل، خصوصيات و ويژگيهاي خاص پياده و سيستم پياده‌روي در شرايط موجود، مطالعه و بررسي ميراث فرهنگي و سوابق تاريخي در ارتباط با موضوع، استفاده از منابع و نتايج پژوهشي داخل و خارج ازكشور و انجام تحقيق و پژوهش در زمينه‌هاي مورد نياز است. بر اين اساس روش كار زير تدوين شده كه مراحل آن عبارتند از:
1- مقدمات (سازماندهي، زمانبندي، بودجه‌بندي)
2- شناسايي و بررسي مسائل پياده‌روي (مسائل سيستم پياده،‌مسائل تأثيرگذار، مسائل تأثيرپذير)
3- مطالعه منابع و مراجع موجود داخلي و خارجي (كتب و نشريات، مقالات، مطالعات قبلي، دستورالعمل‌ها و معيارهاي فني) و ارائه الگوي مناسب بر اساس مطالعات تطبيقي
4- جمع‌آوري ، تحليل آمار، نظر سنجي و مقايسه اطلاعات (ويژگيهاي كمي و كيفي ترافيك پياده، ايمني و تصادفات، …)
5- ارائه راهبردها و سياستهاي برنامه‌ريزي و مديريت سيستم پياده
6- ارائه اصول و ضوابط
1-7- سوالات تحقيق
آنچه در ابتدا به عنوان مهمترين سوال پايان نامه ذهن دانشجو را درگير مي‌نمايد در حقيقت در عنوان پايان ‌نامه نهاده شده است و تعريف مسئله‌اي با عنوان مطالعه و بررسي تطبيق روشهاي عبور عابرين پياده شهر تهران از عرض معابر و ارائه مطمئن ترين الگو در همان آغاز در ذهن پرسشگر به اين مي‌انجامد كه بهترين روش عابرين پياده شهر تهران از عرض معابر كدام است و آيا الگوي مناسب با شرايط شهري تهران ميتوان پيدا نمود ؟
در ادامه نكاتي چون چگونگي تامين ايمني و آرامش هرچه بيشتر عابرين و بهترين و پر كاربردترين ابزار و علائم موجود كدام ميباشند ؟ از سولات تكميلي و در حقيقت برآمده از متن اين طرح خواهند بود.
1-8- تعاريف
* تسهيلات پياده‌روي: كليه معابر، تجهيزات و تأسيساتي كه به منظور تسهيل و ايمن‌سازي تردد پيادگان بكار مي‌آيد از قبيل پياده‌روها، گذرهاي پياده، رابط‌هاي پياده‌رو، وسايل كنترل ترافيك پياده، نوارهاي متحرك، پله‌هاي برقي، تجهيزات خياباني، روشنايي و غيره، تسهيلات پياده‌روي اطلاق مي‌شود.
* سيستم پياده: مجموعه‌اي است از عناصر محيط پياده‌روي شامل عابرين و تسهيلات پياده‌روي.
* مسير پياده: عبارت است از يك مسير دسترسي يا بخشي از آن كه بهتردد پياده اختصاص يافته است.
* پياده‌رو: مسير پياده‌اي كه در داخل حريم راه و به موازات آن قرار داشته باشد.
* پياده‌راه: مسير پياده‌اي است كه مستقل از مسير سواره‌رو باشد.
* شيبراه: به هر قسمتي از مسير پياده‌رو با شيب طولي بيش از 5 درصد (20:1) شيبراه اطلاق مي‌شود.
* شيبراهه: يك شيبراه كوتاه است كه براي اتصال سطوح ناهمتراز در پياده‌رو بكار مي‌رود.
* رابط پياده‌رو: عنصري است كه براي تأمين پيوستگي سطح پياده‌رو و سواره‌رو مورد استفاده قرار مي‌گيرد و ممكن است به صورت شيبراهه، پل و يا جدول شيبدار اجرا گردد.
* گذرگاه عرضي همسطح: بخشي از سطح سواره‌رو است كه در محل تقاطع يا نقاط ديگر براي تردد عرضي پيادگان معين و بوسيله خط‌كشي، روسازي با رنگها يا مصالح متفاوت و يا ساير علائم مشخص شده است.
* گذرگاه عرضي غيرهمسطح: از جمله تسهيلات پياده‌روي است كه برمبناي جداسازي عمودي تردد پياده و سواره به صورت زيرگذر يا روگذر احداث مي‌شود.
* جزيره: سطح معيني از سواره‌رو واقع در ميان خطوط تردد وسايل نقليه كه به منظور هدايت وسايل نقليه، حفاظت و ايمني پياده و نصب وسايل كنترل ترافيك ايجاد مي‌شود جزيره مي‌نامند.
* گذر ويژه پياده: يكي از روشهاي جداسازي همسطح تردد پياده و سواره است كه به صورت اعمال محدوديت نسبي يا كامل براي تردد وسايل نقليه به اجرا درمي‌آيد.
* ايستگاه اتوبوس و تاكسي: بخشي از حاشيه سواره‌رو است كه براي توقف وسايل نقليه عمومي و يا نيمه‌عمومي و پياده و سواره نمودن مسافر اختصاص داده مي‌شود. ايستگاه ممكن است در سواره‌رو و يا به صورت فرورفتگي در داخل شانه و پياده‌رو قرار داشته باشد.
* حفاظ: وسيله‌اي است كه در راه‌پله‌ها، شيبراهها، پاگردها و اطراف نقاط خطرناك براي تأمين ايمني و حفاظت و هدايت عابرين به كار مي‌رود.
* سواره‌رو: بخشي از راه است كه به تردد وسايل نقليه اختصاص يافته است.
* پله: عنصري است كه براي تغيير ارتفاع به كار مي‌رود و شامل يك كف و يك خيز است.
* پلكان: يك رديف پله بدون پاگرد است كه براي دسترسي عابرين پياده از يك تراز به تراز ديگر به كار مي‌رود.
* راه‌پله: تركيبي از دو يا چند پلكان همراه با پاگرد است كه براي دسترسي عابرين پياده از يك تراز به ترازديگر مورداستفاده قرار مي‌گيرد.
* تجهزات خيابان: وسايل يا تجهيزات دائمي يا موقتي هستند كه به منظور تسهيل پياده‌روي يا تردد وسايل نقليه يا فراهم نمودن برخي خدمات در محيط پياده‌رو قرار مي‌گيرند مانند: پايه‌هاي چراغهاي راهنمايي، تابلوهاي راهنما، پاركومترها، نيمكت‌ها، صندوق‌هاي پست و …
* كم‌توان: به فردي اطلاق مي‌شود كه بنا به هر علت به طور موقت يا دائمي از نظر توانايي‌هاي جسمي دچار ضعف باشد.
* معلوليت: عبارت است از عارضه‌اي كه ايجاد ضعف يا اختلال در سيستم حسي و حركتي انسان نموده و سبب اختلال در جابجايي و برقراري ارتباط فرد با محيط گردد.
* معلول جسمي – حركتي: به فردي اطلاق مي‌شود كه به هر علت دچار ضعف، اختلال و يا عدم توانايي در اندام‌هاي حركتي شده و براي حركت نياز به استفاده از برخي وسايل كمكي داشته باشد.
* عرض مؤثر پياده‌رو: بخشي از مقطع پياده‌رو است كه معمولاً عابرين از آن براي تردد استفاده مي‌كنند.
* لوكس: واحد سنجش ميزان روشنايي در يك سطح است كه برابر يك لومن در يك فوت مربع است.
* شار نوري: دسته اشعه نور را شار نوري نامند كه برحسب لومن بيان مي‌شود و بيانگر انرژي نوراني ساطع شده از يك منبع روشنايي است.
* سطح خدمت: مجموعه مشخصاتي كه كميت و كيفيت خدمات در تسهيلات حمل و نقلي را نشان مي‌دهد سطح خدمت مي‌نامند. درمورد معابر پياده، طبقه‌بندي بر اساس فضاي حركت عابرين، مشخصات طراحي تسهيلات پياده‌روي را به سطح خدمت مربوط مي‌سازد.
* فاصله جانبي: فاصله‌اي است كه معمولاً عابرين از موانع رعايت مي‌كنند.
* حاشيه: بخشي از كناره معبر كه براي ايجاد فاصله بين سطح سواره‌رو و پياده‌رو (يا دوچرخه‌رو) اختصاص مي‌يابد.
* خيابان شرياني: معبري است عموماً دوطرفه به صورت جدا شده يا نشده با تقاطع‌هاي همسطح. عملكرد اصلي آن ارتباط بين محورهاي بزرگراهي و راههاي جمع و پخش كننده و همچنين مراكز اصلي شهر است. تأمين دسترسي به كاربريهاي عمده از طريق راه شرياني امكان‌پذير است.
* خيابان جمع و پخش كننده: معبري است به منظور ارتباط بين خيابانهاي محلي و شرياني، در اين معابر تأمين دسترسي براي كاربريها امكان‌پذير است.
* خيابان محلي: معبري است براي ارتباط راههاي دسترسي به خيابانهاي جمع و پخش كننده و شرياني با اولويت دسترسي به كاربريهاي اطراف آن.
* خيابان دسترسي: معبري است براي تأمين دسترسي مستقيم به كاربريهاي مسكوني و خدمات وابسته و ارتباط بين واحدهاي همجوار.
* وسايل كنترل (تنظيم) تردد پياده: كليه تابلوها، چراغهاي راهنمايي، خط‌كشي‌ها و لوازمي كه در روي يا كنار يك خيابان يا معبر بپياده از طرف يك شخص يا سازمان داراي مسئوليت قانوني به منظور تنظيم، هشدار يا راهنمايي ترافيك نصب مي‌شوند.
* تابلو: وسيله‌اي است متكي بر يك يا چند پايه ثابت يا متحرك كه پيام مشخصي را به كمك حروف يا علائم انتقال مي‌دهد و قانوناً به منظور تنظيم، هشدار يا راهنمايي ترافيك نصب مي‌شود.
* جدول: به يك عضو قائم يا شيبدار در امتداد راه گفته مي‌شود كه معرف لبه معبر است.
* چراغ راهنمايي: كليه لوازم برقي كنترل ترافيك به استثناء چراغهاي هشداردهنده موانع كه ترافيك را در جهت انجام يك عمل خاص راهنمايي كرده و يا هشدار مي‌دهند.
* خط‌كشي: كليه خطوط، اشكال، كلمات، رنگ‌آميزي‌هاي ترسيمي در سطح و يا جدول‌ها و يا اشياء واقع در كنار راه كه قانوناً به منظور تنظيم، هشدار يا راهنمايي ترافيك بكار مي‌آيد.
* علائم بساوايي: علائمي كه بوسيله لمس كردن قابل شناسايي هستند.
* شناسگر: وسيله‌اي است كه به كمك آن وسايل نقليه يا عابرين مي‌توانند حضور خود را در يك وسيله كنترل ترافيك سازگار ثبت كنند.
* منطقه كارگاهي: محدوده‌اي است كه عمليات احداث، مرمت و نگهداري معابر، تأسيسات شهري، ساختمان‌سازي و غيره در جريان ترافيك سواره و پياده و ايمني آن مؤثر است.
* محل پاركينگ: سطح روسازي‌شده‌اي است كه به وسيله تابلو يا خط‌كشي براي توقف وسايل نقليه اختصاص داده شده باشد. [1و3]
1-9- سازمان‌دهي پايان نامه
پايان نامه مطالعه و بررسي تطبيق روشهاي عبور عابرين پياده شهر تهران از عرض معابر و ارائه مطمئن ترين الگو به ترتيب در 5 فصل ارائه شده است. در فصل اول به معرفي كليات موضوع و مفاهيم مورد نياز اوليه جهت شناخت ادبيات موضوع پرداخته شده است . فصل دوم به بررسي ادبيات و پيشينه تحقيق در حمل و نقل با نگاه ويژه به مسافرين پياده مي‌پردازد كه در اين بخش موقعيت و نوع تصادفات مسافرين پياده از ديدگاه علمي نيز گنجانده شده است. فصل سوم حاوي روش تحقيق بوده و به ويژگي‌هاي عابر پياده و مشخصات آن ميپردازد و در فصل چهارم سوابق مطالعات و اطلاعات و مستندات موجود با تكيه بر شهر تهران معرفي ميگردد شده و همچنين اطلاعات تكميل شده ويا جمع آوري شده براي عابرين پياده در شهر تهران نيز در ادامه اين فصل معرفي ميشوند و نهايتا در فصل پنجم به معرفي نتايج و پيشنهادات پايان‌نامه بر اساس مطالعات پيشين و تحقيقات صورت گرفته پرداخته ميشود.
فصل دوم
” ادبيات و پيشينه تحقيق”
2-1- مقدمه
بطور کلي ضرورت وجودي قوانين و مقررات، در تنظيم روابط عناصر يک سيستم با يکديگر و با ساير سيستمها و همچنين تعيين حقوق و وظايف مربوطه ميباشد. قوانين و مقررات توسط مراجع ذيصلاح تدوين شده و کليه اشخاص حقيقي و حقوقي مشمول، ملزم به رعايت آنها هستند. عدم رعايت و سرپيچي از قوانين و مقررات تخلف محسوب شده و مستوجب مجازات خواهد بود.
قوانين و مقررات حاکم بر سيستم پياده از جنبه هاي مختلف قابل بررسي است. بخشي از اين قوانين و مقررات ناظر بر حقوق و وظايف ترافيکي متقابل عابر پياده و سيستم حمل و نقل است که معمولاً در مجموعه آئين نامه راهنمايي و رانندگي قرار دارد. بخش ديگر مشمول مفاهيم عام حقوقي است که در چهارچوب قوانين مسئوليت کيفري و مدني مي گنجد. نهايتاً يکسري مقررات، ضوابط و معيارهاي فني و اجرايي وجود دارد که ناظر بر برنامه ريزي، طرح، اجرا و نگهداري سيستم ميباشد. در بخشهاي بعدي همين فصل برخي از قوانين و مقررات موجود مطرح و مورد بررسي قرار مي‌گيرند اما آنچه سيستم پياده را در مقايسه با ساير سيستم‌هاي حمل و نقل شهري داراي خصوصيات و مزاياي منحصر به فردي مينمايد آنست‌كه از جمله آنها مي‌توان به انعطاف‌پذيري، ارزاني، مصرف انرژي كمتر، هماهنگي با ملاحظات زيست‌محيطي و … اشاره نمود. علاوه بر اين سيستم پياده‌روي نقش مكمل در ارائه خدمات ساير سيستم‌هاي جابجايي و بخصوص حمل ونقل عمومي را ايفا مي‌كند. از سوي ديگر برخلاف ساير سيستم‌هاي ترابري كه تقاضاي سفر آنها وابسته به ساير فعاليتها است در اين سيستم سفر پياده مي‌تواند هم وسيله باشد و هم هدف. به عبارت ديگر پياده‌روي ممكن است صرفاً به خاطر خود پياده‌روي انجام شود.
2-2- آئين نامه راهنمايي و رانندگي در كشور
موادي که در آئين نامه راهنمايي و رانندگي قديم مستقيماً به موضوع پياده و پياده رو مي پرداخت شامل مواد 1 (بندهاي 13 ، 14 و 47) ، 87 ، 89 (بندهاي 1 ، 2 ، 3 ، 4 ، 5) ، 92 ، 113 (بند 2)، 126 ، 140 ، 142 (بند 3) ، 144 (بند 1 و 12) ، 149 ، 169 ، 173 ، 188 ، 189 ، 190 ، 191 و 192 بوده و موادي که بطور غير مستقيم به اين موضوع اشاره کرده اند شامل مواد 80 ، 101 ، 142 (بند 1 ) و 187 ميباشد.
همچنين موادي که در آئين نامه راهنمايي و رانندگي جديد مستقيماً به موضوع پياده و پياده رو ميپردازند شامل بند الف ماده 101 ، ماده 102 ، ماده 103 . ماده 141 ، بند پ و ت ماده 161 ، بند الف و ذ ماده 163 ، ماده 192 ، ماده 215 و ماده 218 ميباشند .آئين‌نامه راهنمايي و رانندگي‌كشور [4]
با توجه به مفاد مواد فوق، بنظر ميرسد که در آئين نامه راهنمايي و رانندگي عابر پياده نه بعنوان يک عنصر مستقل بلکه در ارتباط با سيستم حمل و نقل موتوري ديده شده است. در حاليکه فقط بخشي از محيط پياده روي در تماس و برخورد با ترافيک سواره ميباشد. ترافيک پياده مقوله مستقلي است که خود آئين نامه و مقررات جداگانه‌اي را مي طلبد. اين مشكل متاسفانه در آيين نامه جديد نيز همچنان قابل مشاهده ميباشد.
2-3- قوانين عام حقوقي عابر پياده در كشور
برخي از حقوق و تکاليف عابر پياده مشمول مفاهيم عام حقوقي است و در چارچوب قوانين مربوط به مسئوليت مدني و کيفري قابل بررسي ميباشد.
ماده اول قانون مسئوليت مدني مصوب 1339 مقرر ميدارد:
“هر کس بدون مجوز قانوني عمداً يا در نتيجه بي احتياطي به جان يا سلامتي يا مال يا آزادي يا حيثيت يا شهرت تجارتي يا به هر حق ديگر که بموجب قانون براي افراد ايجاد گرديده، لطمه اي وارد نمايد که موجب ضرر مادي ديگري شود مسئول جبران خسارت ناشي از عمل خود ميباشد.”
در موارد بعدي قانون مذکور چگونگي جبران خسارت در حوادث مختلف بيان شده و سرانجام در ماده 11 به مسئوليت کارمندان دولت و شهرداري و مؤسسات وابسته به آنها پرداخته شده است که بيش از همه به زيانهاي وارده به عابر پياده مربوط ميشود. در اين ماده چنين مقرر شده است:
“کارمندان دولت و شهرداريها و مؤسسات وابسته به آنها که به مناسبت انجام وظيفه عمداً يا در نتيجه بي احتياطي خساراتي به اشخاص وارد نمايند شخصاً مسئول جبران خسارت وارده مي باشند ولي هرگاه خسارت وارده مستند به عمل آنان نبوده و مربوط به تقص وسايل ادارات و مؤسسات مزبور باشد در اين صورت جبران خسارت بر عهده اداره يا مؤسسه مربوطه است ولي در مورد اعمال حاکميت دولت هرگاه اقداماتي که بر حسب ضرورت براي تأمين منافع اجتماعي طبق قانون بعمل آيد و موجب ضرر ديگري شود دولت مجبور به پرداخت خسارت نخواهد بود.”
برخي از حقوقدانان به مفاد ماده فوق از نظر ايجاد مانع و عدم صراحت در احقاق حق عابرين ايراداني وارد دانسته اند. در ماده 12 قانون مسئوليت مدني از مسئوليت کارفرمايان غير دولتي در برابر اعمال کارکنان اداري و يا کارگران آنها صحبت ميشود. در اين ماده چنين مقرر شده است:
“کارفرماياني که مشمول قانون کار هستند مسئول جبران خساراتي ميباشند که از طرف کارکنان اداري يا کارگران آنان در حين انجام کار يا به مناسبت آن وارد شده است مگر اينکه محرز شود تمام احتياط هايي که اوضاع و احوال قضيه ايجاب مي نموده بعمل آورده يا اينکه اگر احتياط هاي مزبور را بعمل مي آورند باز هم جلوگيري از ورود زيان مقدور نمي بود.
کارفرما ميتواند به وارد کننده خسارت در صورتيکه مطابق قانون مسئول شناخته شود مراجعه نمايد.
شخصي که به هر نحوي از انحاء خساراتي را بر عابر پياده اي وارد نمايد گذشته از جبران خسارات وارد بر او که در مقوله مسئوليت مدني مي گنجد داراي مسئوليت کيفري نيز هست. تعقيب عامل زيان فقط بعلت جبران ضرر و زيان مدعي خصوصي نيست. بلکه ايمن سازي جامعه، صيانت از منافع عمومي و ايجاد محيطي امن براي کار و زندگي افراد از ديگر اهداف قانونگذار است.
در قانون مجازات اسلامي (ديات) احکام مربوط به جبران مادي صدمات بدني وارده از طريق پرداخت ديه به مدعي خصوصي مطرح ميشود در حاليکه در قانون تعزيرات به جنبه هاي عمومي جرم توجه شده است. موادي از قانون ديات که نظر بر عابر پياده ميباشد عبارت است: 324 ، 330 ، 331 ، 332 ، 333 ، 334 ، 335 ، 340 ، 341 ، 343 ، 344 ، 345 ، 346 ، 347 ، 348 ، 349 ، 355. [4]
2-4- ساير قوانين جزايي عابر پياده در كشور
از جمله قوانين ناظر بر عابر پياده ميتوان به قانون ايمني راهها و راه آهن و همچنين قانون نحوه رسيدگي به تخلفات و اخذ جرايم رانندگي اشاره نمود که ذيلاً مواد مربوطه ارائه ميشود:
– قانون ايمني راهها و راه آهن
موادي که در قانون ايمني راهها و راه آهن ناظر بر عابر پياده ميباشد عبارت است از: 4 ، 7 ، 8 ، 9 ، 13.
– قانون نحوه رسيدگي به تخلفات و اخذ جرايم رانندگي
آئين نامه اجرايي قانون نحوه رسيدگي به تخلفات و اخذ جرائم و اصلاحيه آنها تنها در ماده 8 آن به تخلف عابر پياده با وسيله نقليه اشاره ميکند.
2-5- نقش تغييرات خصوصيات انساني در حمل و نقل پياده و الگوي استفاده و نگهداري تسهيلات پياده‌روها و پياده‌راهها با معرفي روش تحقيقات در كشورهاي مختلف
• فرانسه
در پاريس هم شهرسازي قديم وجود دارد و هم شهرسازي جديد و شهر پاريس در هر دو دوره تجربه‌هاي موفقي داشته است. پاريس جز اولين شهرهايي است که در قرن بيستم خيابان پياده رو را ايجاد مي‌کند و شکل گيري ايجاد اين خيابان پياده رو نقش مهمي در گسترش صنعت توريسم در فرانسه دارند.
پاريس يکي از شهرهاي عابر مدار اروپا مي باشد بر اساس آماردر حدود 53 درصد از جابجايي ها زير يک مايل در اين شهر بصورت پياده صورت مي پذيرد. با اين وجود، كساني كه بتازگي به پاريس سفر كرده اند متوجه تغييرات فيزيكي در خيابان‌هاي اين شهر بخصوص خيابان شانزده ليزه شده‌اند كه اين خيابان قديمي علير‌غم برخورداري از پياده‌روي وسيعي بعرض 10متر در هر طرف،‌ در 2 سال گذشته باندهاي كندرو اين خيابان به پياده‌روهاي قبلي اضافه شده و عرض آن در حال حاضر بنحو چشمگيري افزايش يافته است. گرچه ممكن است بعضي تصور كنند كه اين موضوع دراين شهر بيشتر جنبه اقتصادي دارد و تصميم فوق در جهت گسترش فضاهاي تجاري در پياده روهاي وسيع آن براي کسب درآمد بيشتر شهرداري مي باشد اما با تأملي به ديگر تغييراتي كه در سطح وسيع در خيابانهاي پاريس در حال انجام است از جمله احياء دوباره 17 كيلومتر خط تراموا بعد از توقف صد ساله آن در پاريس ، کاهش فضاهاي عبور و مرور اتومبيل و افزايش آن بنفع توسعه سطح پياده رو و محدوديت هاي پارک در حاشيه خيابان در مي‌يابيم كه نهضت خيابان كشي كه توسط هوسمان شهردار وقت پاريس در قرن نوزدهم به نفع اتومبيل انجام گرفت. در زمان حال بعد از نزديك به دو قرن تبديل به عكس آن و اين بار بنفع عابر پياده مي گردد گر چه تعدادي از اتومبيل‌داران فرانسوي معتقدند داشتن اتومبيل در پاريس بيشتر به يک عذاب شباهت دارد تا تسهيلات! لذارويكرد مسئولين شهري پاريس به مقوله عابر پياده همانند ديگر شهرهاي اروپا نظير هلند و آلمان اگرچه با كمي تأخير انجام مي‌پذيرد اما اين برگرفته از تجربيات ديگر شهرها بر اولويت حمل و نقل عمومي در جهت كاهش آلودگي هوا و استفاده کمتراز سوخت‌هاي فسيلي و پايداري شهرها است كه اميدواريم از اين تجربه ها در شهرمان تهران هم بهره بگيريم. در شكل شماره 1-2 استفاده از کفسازي و انواع مبلمان شهري مناسب، به منظور تأمين آسايش استفاده کنندگان از پياده رو به عنوان يک فضاي شهري در شهر پاريس قابل مشاهده است و بيانگر نگرش حداكثري به اهميت پياده و پياده روي است. [36]
تصوير شماره 1-2- استفاده از کفسازي و انواع مبلمان شهري مناسب، به منظور تأمين آسايش استفاده کنندگان از پياده رو به عنوان يک فضاي شهري. (پاريس، فرانسه)
از دهه 1960 به بعد به منظور ارائه چارچوبي براي تدوين سياست هاي موثر و واقع گرايانه در جهت توسعه و رشد كالبدي شهرها، طرح هاي جامع در دنيا مطرح شد. طرح جامع، برنامه اي است وسيع و فراگير كه توسعه جديد شهر را به همراه دارد. در طرح هاي جامع شهري به مسائل كلان همچون حمل و نقل، كاربري، مقررات ساخت و ساز، شبكه هاي ارتباطي و … پرداخته مي شود ولي در اين طرح ها به كيفيت محيطي، عبور و مرور عابر پياده، منظر شهري، سيماي شهري، و … كمتر توجه شده و طبيعي است كه در اين طرح ها عملكرد خيابان به عنوان فضاي شهري و جايگاه حضور مردم و نياز عابر پياده به عنوان عنصر موثر در فضاي شهري جايگاهي نداشته باشد اما در سالهاي اخير با رويكرد نوين دنيا به اين مسأله در تعداد زيادي از شهرهاي اروپا و آمريكا تهيه اسناد ويژه اي تحت عنوان “طرح جامع عابر پياده” مورد توجه قرار گرفته است. در اين طرح ها- كه همگي داراي اهداف، سياست ها و شاخص هاي مشتركي هستند- نهايتا” با استفاده از شاخص ها مي توان به ارائه راهكارهايي مشترك جهت چگونگي طراحي شهر براي عابر پياده دست يافت، هدف از تهيه اين اسناد بنا نهادن يك سيستم جابجايي است كه جذابيت شيوه هاي حمل و نقل نظير پياده روي، دوچرخه سواري و استفاده از وسايل نقليه عمومي را افزايش داده و تشويق نمايد. درگراف شماره 1-2 سهم جابجايي در پاريس و حومه بيانگر افزايش پياده روي در حومه شهر و تاكيد بر اين امر است كه لزوما در مناطق حاشيه‌اي وسيله نقليه نبايد نقش اصلي را داشته باشد. [36]
گراف شماره 1-2- سهم جابجايي در پاريس و حومه
طرح جامع عابر پياده به شبكه راه هاي عابر پياده در هماهنگي با پاركها و ايجاد خيابان هاي سبز، هويت داده و همچنين سياست هاي مخصوص وابسته به جابجايي عابر پياده را توسعه مي دهد. در سال هاي اخير شهرداري پاريس با همكاري گروهي از مشاورين شهرسازي اقدامات مثبت جديدي را در پي اقدامات گذشته در جهت اهميت و الويت عابر پياده و عدم حاكميت اتومبيل و اختصاص فضاي بيشتري از شهر به عابر پياده آغاز نموده است كه از آن جمله مي توان به اختصاص دادن باند كندرو خيابان ها به پياده روها و كاستن عرض خيابان ها اشاره نمود. درگراف و جدول شماره 2-2- سهم مبدا و مقصد سفرها در پاريس و حومه بيانگر جايگاه مهم سفرهاي آموزشي و كاري در فرانسه ميباشد و به همين دليل براي سفرهاي پياده با اين هدف‌ها برنامه‌هاي جامعي در پاريس اجرا گرديده است. [36]
گراف و جدول شماره 2-2- سهم مبدا و مقصد سفرها در پاريس و حومه
• سوئد
در جدول صفحه بعد كه برگرفته از سايت شهرداري شهر استكهلم ميباشد الگوي نگهداري و استفاده تسهيلات پياده‌روها و پياده‌راهها در كشور سوئد را ميتوان مشاهده نمود نكته حائز اهميت واگذاري انجام امرو زير به بخش خصوصي و البته با مديريت شهرداري و بر اساس اصول آيين‌نامه‌اي به شرح جدول2-1 ميباشد.
وضع مقرراتي كه صاحبان يا استفاده كنندگان ساختمانها و اراضي مجاور پيادهرو موظف به تميز نمودن آن بخش از پيادهرو باشند و پرداخت نمودن دستمزد تميز نمودن پياده رو به پيمانكار خصوصي و دريافت هزينه آن از صاحبان يا استفاده كنندگان ساختمانها و اراضي مجاور پياده رو به صورت عوارض شهري از نكات حائز اهميت و قابل استفاده در كشور مان هستند.
جدول شماره 2-1 الگوي نگهداري و استفاده تسهيلات پياده‌روها و پياده‌راهها در كشور سوئد
تسهيلات پياده‌رويموضوعفعاليت نگهداريپياده‌روها و پياده‌راهها1- تركهاي ايجاد شده در پياده‌رو توسط ريشه‌هاي درختان1- قطع ريشه‌ها، برداشتن قسمت خراب شده و مرمت آن2- بالاآمدگي (تورم) ناگهاني سطح پياده‌رو بيشتر از 12 ميليمتر2- تخريب و ترميم سطح



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه

پاسخ دهید